İkale Sözleşmesi İle Ödenen Kıdem Tazminatı, "Kıdem Tazminatı" Değildir.

İkale Sözleşmesi neticesinde ödenen kıdem tazminatının İş Kanunu’nun 14. maddesinde tanımı yapılan kıdem tazminatı kapsamına girmediğinden Gelir Vergisi Kanunu’nun 25/7. maddesine göre vergiden istisna edilmesi mümkün değildir. Bu nedenle, anlaşmalı olarak yapılan ikale sözleşmesiyle verilen kıdem tazminatlarının ücret olarak değerlendirilerek Gelir Vergisi Kanunu’nun 61,94,103 ve 104. maddeleri gereğince tevkif suretiyle vergilendirilmesi gerekmektedir.

Aynı kanunun “Vergi Tevkifatında Uyulacak Esaslar” bölümünün yer aldığı 96. Maddesinde vergi tevkifatının 94.madde kapsamına giren nakden veya hesaben yapılan ödemelere uygulandığı belirtilmiştir. Bu maddede geçen hesaben ödeme deyimi, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karsı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade eder.

Vergi kanunları açısından tevkifat; nakdi ödemenin yapıldıgı dönemde değil daha önce gerçeklestiği için sözleşmenin imzalandığı ve buna ilişkin muhasebe kaydının yapıldığı tarihte doğmaktadır. Benzer bir konuya ilişkin Maliye Bakanlığınca verilen mukteza aşağıdaki gibidir:

“. .....31.12.2005 tarihi itibariyle personelinize ödenecek prim tutarı olarak ayrılan gider karşılığı, Gelir Vergisi Kanunu’nun 96. maddesinde bahsedilen hesaben ödeme deyiminin, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karsı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemi ifade etmesi nedeniyle, kurumunuzu istihkak sahiplerine karsı borçlu gösteren bir kayıt olarak değerlendirilecek olup, ayrılan karşılık tutarı üzerinden, 2005 yılı sonunda, Gelir Vergisi Kanunu’nun 103. ve 104. Maddelerine göre, şirketinizce gelir vergisi kesintisi yapılması gerekir."(İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen B.07.1.G_B.4.34.16.01/KVK-14 sayılı ve 20.01.2006 tarihli muktezası)

Yukarıdaki bilgiler ışığında;

-İkale sözleşmesi neticesinde yapılan ödeme gelir vergisi kanunu açısından ücret niteliğindedir ve tevkifata tabiidir.

-Tevkifat; kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karsı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemin yapıldığı dönemde doğmaktadır.

Oteller Tarafından Yurt Dışına Yapılan Franchise ve Yönetim Ücreti Ödemeleri

Özellikle global zincir otellerle franchise ya da yönetim anlaşması kapsamında genellikle zincir otelin yurtdışında mukim yönetim ve/veya isim hakkına sahip şirketine yapılan isim hakları ve yönetim ücretlerinin mali kazancın tespitinde indirim konusu yapılabilir.

Bu kapsamdaki ödemelerin genel oranda sorumlu sıfatıyla KDV tabi olduğu konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Ayrıca isim hakkının kullanılmasını içeren franchise ödemeleri gayrimaddi hak kapsamında değerlendirilecek ve ödemenin yapılacağı kurumun mukimi olduğu ülke ile Türkiye arasında imzalanan çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasının ilgili maddesinde belirlenen oranda stopaj hesaplanmalıdır.

Öte yandan yönetim ücreti ödemelerinin stopaj tabi olup olmaması konusunda aksi görüşlerde olmakla birlikte idarenin yerleşik görüşü ilgili hizmet içeriğinde bir know-how transferi söz konusu olduğu iddiasıyla bu ödemelerin de gayrimaddi hak kapsamında değerlendirilip stopaja tabi tutulması gerektiği belirtilmektedir.

Yurtdışı mukimi bir firmadan alınan yönetim ücretlerinde, hizmetin yönetim firmasının personeli vasıtasıyla bizzat Türkiye’ye gelinerek verilmesi ve bu sürenin bir takvim yılı içerisinde 183 günü aşması halinde yönetim firmasının Türkiye’de bir işyeri bulunduğu gerekçesiyle Türkiye’de elde ettiği gelirin beyana tabi tutulması da mümkündür. Bu taktirde elde gelir Türkiye’de beyana tabi olacağından otel tarafından yapılan ödeme üzerinden stopaj kesintisi yapılması gerekmeyecektir. 

Otellerin Bünyesinde Yer Alan Dükkan ve Mağazaların Kiraya Verilmesi

Otellerin bünyelerinde yer alan dükkan ve mağazaların kiraya verilmesi durumunda kiralamaya ilişkin emsale uygun bir kira bedelinin belirlenmesi ve buna uygun olarak döneminde fatura kesilmesi gerekmektedir. Kira bedelinin tespiti ve faturalama döneminin teyidi açısından kiralama işleminin bir sözleşmeye dayandırılması faydalı olacaktır.

Ayrıca, buralarda faaliyet gösterecek işletmeler ayrı bir işyeri sayıldığından bu işletmelerin vergi dairesine işyeri bildirimlerini yaptığını, çalışan personelinin sigortalı olarak bildirimlerinin yapıldığının takip edilmesi ilerde bu işletmeler nezdinde yaşanacak problemler nedeniyle kiralayanın da sorun yaşamaması açısından önermekteyiz.

Turizm Sektöründe Müstahsil Makbuzu İle Tedarik Uygulaması

Kırsal bölgelere yakın yerlerde faaliyet gösteren turistik tesisler bazı alımlarını yörede yerleşik kişilerden yapabilmektedirler. Bu alımlar esnasında, alım yaptıkları kişilerin vergi mükellefiyetleri olmadığından belgelendirme sorunu gündeme gelmektedir.

İşletmelerin çiftçilerden aldıkları tarımsal ürünler için müstahsil makbuzu düzenlemesi gerekmektedir. Müstahsil makbuzunda yer alan tutar üzerinden eğer satıcı çiftinin SGK prim borcuna mahsuben ve bu tutarı aşmamak üzere %2 oranında sosyal güvenlik kesintisi yapılmalıdır. (İstisna durumlar için Tarımsal Faaliyette Bulunanların Prim Borçlarının Sattıkları Tarımsal Ürün Bedellerinden Kesinti Yapılmak Suretiyle Tahsil Edilmesine Dair Tebliğ’de yer almaktadır.)

Hesaplanan tutar e-kesinti programı aracılıyla SGK’na bildirimi yapılarak ödenecektir.

Ayrıca yine aynı tutar üzerinden aşağıdaki duruma uygun oranlarda gelir vergisi kesintisi de yapılması gerekmektedir.

Ticaret borsalarında tescil ettirilerek satın alınan Zirai mahsuller için %2, hayvanlar ve bunların mahsulleri ile kara ve su avcılığı mahsulleri için %1; ticaret borsalarında tescil ettirilmeden satın alınan zirai mahsuller için %4, hayvanlar ve bunların mahsulleri ile kara ve su avcılığı mahsulleri için %2

Turizm Sektörüne Tanınan Teşvikler

Turizm sektöründe tanınan teşvikleri aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz.

KOSGEB kapsamında verilen destekler

Yatırımlarda devlet yardımları kapsamında sağlanan teşvikler

Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında sağlanan teşvikler

Emlak Vergisi Kanunu kapsamında sağlanan teşvikler

EXIMBANK tarafından sağlanan teşvikler

Yabancı sermaye yatırımlarının teşviki

Turizm fuarlarına katılım desteği

Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında şartları sağlayan diğer yatırımlar gibi turizm yatırımları da gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, Gelir vergisi stopajı desteği, sigorta primi işveren hissesi desteğinden oluşan genel teşviklerden faydalanabilir.

Ayrıca, bölgesel teşvik uygulamaları kapsamında ilk 5 bölgede yapılan üç yıldız ve üzeri otel yatırımları (bazı özel durumlarda "3 yıldız ve üzeri" şartı aranmaz.) ile 6. Bölgede asgari 500.000 TL tutarındaki otel yatırımları, yukarıdaki teşviklere ek olarak vergi indirimi, yatırım yeri tahsisi, faiz desteği gibi ilave desteklerden faydalanabilir.

Tüm bunlara ek olarak, Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim bölgelerinde veya termal turizm konusunda bölgesel desteklerden yararlanabilecek turizm yatırımları için; eğer yatırım ilk beş bölgede yapılırsa beşince bölgenin faydalandığı teşvik oranlarından, altıncı bölgede yapılırsa da kendi bölgesinde yer alan teşvik oranlarından faydalanabilecektir.

Turizm Sektöründe Zayi Mallar ve Fireler

Özellikle yiyecek içecek ve konaklama hizmeti veren turizm işletmelerinde işin doğası gereği çeşitli sebeplerle kaybolan demirbaş ya da stok niteliğindeki malzemeler ile yiyecek/içecek hizmeti esnasında (demirbaş ya da stok)zayi olan mallarla ilgili aşağıdaki şekilde hareket edilmesi önerilmektedir.

Son kullanma tarihi geçen ve kanunen tekrar satılması yasak olan gıda maddeleri zayi mal kapsamında değerlendirilir. Bu mallarla ilgili yüklenilen KDV indirim konusu yapılamaz. Söz konusu malların maliyeti de takdir komisyonu kararına göre emsal değeri sıfır olarak belirlenmesi şartıyla mali kazancın tespitinde indirim konusu yapılabilir.

Yiyecek/içecek hizmeti üretimi esnasında işin doğal akışı içerisinde kullanılan malzemelerin uğradığı zarar fire olarak değerlendirilir. Bu kapsamdaki stokların maliyeti ilgili odalarca ilan edilen fire oranlarını geçmemesi şartıyla mali kazancın tespitinde indirim konusu yapılabilir. Ayrıca KDV düzeltmesi de gerekmemektedir.

İşletmenin sabit kıymetlerinde ya da stoklarında yer alan kalemlerin kaybolması durumunda ise ilgili kalemin stok veya sabit kıymet hesaplarından KKEG yazılarak çıkarılması ve yüklenilen KDV’sinin de düzeltilmesi gerekmektedir.

Turizm Sektöründe KDV Oranları

Otellerde verilen hizmetlerin çeşitliliği ve niteliklerine göre KDV oranları değişmekle birlikte otellerde yaygın olarak verilen hizmetlere ilişkin KDV oranları aşağıdaki gibidir;

-Otel, motel, pansiyon, tatil köyü ve benzeri konaklama tesislerinde sunulan geceleme hizmetlerinde KDV oranı %8’dir. Geceleme hizmeti dışında olmakla birlikte geceleme hizmeti kapsamında sunulan hizmetlere ilişkin bedellerin, geceleme bedeline dahil edilerek geceleme-konaklama bedeli olarak tek bir bedel alınması ve fatura edilmesi halinde geceleme hizmeti ile birlikte bu hizmetlere de geceleme bedeli kapsamında (% 8) oranında KDV uygulanır. Bu hizmetler ütü, kuru temizleme, kasa kiralama, spor, kuaför, telefon, internet vb. servisler olarak tanımlanabilir.

-Birinci sınıf lokanta ruhsatı ya da işletme belgesine sahip olan yerler ile üç yıldız ve üzeri oteller, tatil köyleri ve benzeri tesislerin bünyesindeki lokanta, kahvaltı salonu, açık yemek alanı, yemek terası, kafetarya, snack bar, vitamin bar, lobi gibi yerlerde verilen yiyecek-içecek hizmetlerinde yemek hizmetlerinde de KDV oranı  % 18’dir. Bunun dışındaki yerlerde verilen yiyecek-içecek hizmetleri ise genel orana tabi olacaktır.

-Her şey dahil sistem uygulayan yeme içme hizmetlerinin geceleme bedeline dahil edilerek geceleme-konaklama bedeli olarak tek bir bedel alınması ve fatura edilmesi halinde, geceleme hizmeti ile birlikte bu hizmetler de geceleme bedeli kapsamında %8 oranında KDV'ye tabi olacaktır.

-Geceleme hizmet bedelinin, Kültür ve Turizm Bakanlığından işletme belgesi almış seyahat acentesi tarafından hizmeti fiilen alan kişiye aktarılmasında, aktarılan geceleme hizmeti ve buna ilişkin komisyon toplamına (% 8) KDV oranı uygulanır. Acentenin geceleme hizmetine aracılık karşılığında konaklama tesisine fatura düzenlemesi halinde bu faturada gösterilen bedel üzerinden de (% 8) KDV hesaplanır. Ancak, acentelerin müşteriye düzenlediği faturada yer alan toplam tutarın, geceleme hizmeti ile buna ilişkin komisyon ücreti dışındaki kısmı ise genel oranda KDV'ye tabidir.

-Turizm tesislerinde verilen düğün, iş toplantısı, gala yemeği vb. hizmetler idare tarafından organizasyon hizmeti kapsamında değerlendirilmekte genel oranda KDV’ne tabi olduğu vurgulanmaktadır.