TÜRKİYE’DEKİ
KOBİ TANIMI
04.11.2012 tarih ve 790 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, "Küçük ve Orta Büyüklükteki
İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik"
ile KOBİ tanımı revize edilmiştir.
Bu tanıma göre, KOBİ'ler aşağıdaki gibi
sınıflandırılmaktadır:
|
Kriter
|
Mikro
Ölçekli KOBİ
|
Küçük
Ölçekli KOBİ
|
Orta
Ölçekli KOBİ
|
|
Çalışan Personel Sayısı
|
‹ 10
|
‹ 50
|
‹ 250
|
|
Yıllık Net Satış Hâsılatı
|
≤ 1 Milyon TL
|
≤ 8 Milyon TL
|
≤ 40 Milyon TL
|
|
Yıllık Mali Bilanço Toplamı
|
≤ 1 Milyon TL
|
≤ 8 Milyon TL
|
≤ 40 Milyon TL
|
Türkiye’de firma yapıları
incelendiğinde, 1-249 arasında işçi çalıştıran işletmelerin oranı yakla- şık
olarak yüzde 98 ve 250’den fazla kişi çalıştıran işletmelerin oranı yüzde 2
civarında. Doğal olarak Türkiye’de KOBİ’ler, toplam işletme oranının çok ağırlıklı
bir bölümünü oluşturuyor, buna paralel olarak istihdamın yüzde 80’inden
fazlasını, ihracatın ise yakla- şık yüzde 56’lık bir bölümünü
gerçekleştiriyorlar. Aynı zamanda KOBİ ölçeğindeki işletmelerin sektörel
dağılımlarını incelediğimizde, yüzde 83’ünün hizmet, yüzde 13’ünün imalat ve
yüzde 3’nün enerji, madencilik, inşaat alanlarında faaliyet gösterdiği
görülüyor
VERGİLENDİRME
KOBİ’ler gerçek veya tüzel kişi
olarak faaliyette bulunmaktadır. Gerçek kişiler Gelir Vergisi Kanunu, tüzel
kişiler ise Kurumlar Vergisi Kanunu kapsamında vergilendirilir.
Gelir Vergisi Mükellefleri
Bir işyeri açan, işyeri açmasa da
ticaret siciline veya mesleki bir teşekküle kaydolan gerçek kişiler, bu kişiler
bu faaliyetleri kapsamında elde ettikleri kazançları gelir vergisi kanunu
hükümlerine göre beyan ederler.
Kurumlar Vergisi Mükellefleri
Sermaye şirketleri,
kooperatifler, iş ortakları vb. tüzel kişiliğe haiz kurumlar faaliyetleri
neticesinde elde ettikleri kazançları kurumlar vergisi kanunu hükümlerine göre
beyan ederler.
Kazanç üzerinden alınan bu
vergiler dışında hem gerçek hem de tüzel kişiler aynı zamanda katma değer
vergisi, damga vergisi, emlak vergisi, özel iletişim vergisi vb. vergilerin de
mükellefi olup ilgili vergi kanunları hükümlerine göre hareket etmek durumundadırlar.
DESTEK VE TEŞVİKLER
Serbest Bölge Faaliyeti Kazançlarına
Yönelik İstisna
Serbest bölgelerde imalat faaliyetinde
bulunan mükelleflerin bölgelerde imal ettikleri ürünlerin satışından elde
ettikleri kazançları, Türkiye’nin Avrupa Birliğine tam üyeliğinin gerçekleştiği
tarihi içeren yıllık vergileme döneminin sonuna kadar kurumlar vergisinden
istisnadır.
Bu istisnadan, bölgede yeni faaliyete
geçen mükellefler ile faaliyet ruhsatlarında yer alan sürenin dolmasıyla normal
vergileme rejimine tabi olacak mükellefler yararlanacaktır.
Ancak,
- Üretim dışı faaliyetlerden,
- Serbest bölge dışında üretilen malların satışından,
- Faaliyet ruhsatında belirtilen alan dışında üretilen malların
satışından,
- Serbest bölgede veya serbest bölge dışında fason olarak imal
ettirilen ürünlerin satışından
elde edilen kazançlar istisna kapsamında
değerlendirilmeyecektir.
Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Elde
Edilen Kazanca Yönelik İstisna (4691 Sayılı Kanun)
Teknoloji geliştirme
bölgelerinde faaliyet gösteren mükelleflerin bölgedeki yazılım ve
Ar-Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar
31/12/2023 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisnadır.
Yönetici şirket, bu
Kanunun uygulanması ile ilgili işlemlerde her türlü vergi, resim ve harçtan
muaftır.
Bölgede çalışan; AR-GE
ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri, 31/12/2023 tarihine
kadar her türlü vergiden müstesnadır.
- Teknoloji geliştirme
bölgesi yönetici şirketlerinin 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri
Kanunu uygulaması kapsamında elde ettikleri kazançlar da 31/12/2023 tarihine
kadar gelir veya kurumlar vergisinden istisna edilmiştir.
Bu istisnalar,
TÜBİTAK- Marmara Araştırma Merkezi Teknoloji Serbest Bölgesi yönetici şirketi,
bu bölgede faaliyet gösteren gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri ile bölgede
çalışan araştırmacı, yazılımcı ve Ar-Ge personeli ücretleri bakımından da
uygulanır. (TGBK Geçici md 2, KVGT 1)
Teknoloji geliştirme
bölgesinde faaliyette bulunan girişimcilerin kazançlarının gelir veya kurumlar
vergisinden istisna bulunduğu süre içinde, sadece bu bölgelerde ürettikleri ve
sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, mobil ve
askeri komuta kontrol uygulama yazılımı şeklindeki teslim ve hizmetleri katma
değer vergisinden de istisnadır. (KDVK geçici md 20)
Organize sanayi,
endüstri veya teknoloji geliştirme bölgelerinde yer alan gayrimenkullerin ifraz
veya taksim veya birleştirme işlemleri harçtan müstesnadır. (HK. md. 59/n) 
Ar-Ge ve yenilik
projeleri ile rekabet öncesi işbirliği projelerinde ve teknogirişim sermaye
desteklerinden yararlanan işletmelerde çalışan Ar-Ge ve destek personeli ile
26/6/2001 tarihli ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu’nun
geçici 2 nci maddesi uyarınca ücreti gelir vergisinden istisna olan personelin;
bu çalışmaları karşılığında elde ettikleri ücretleri üzerinden hesaplanan
sigorta primi işveren hissesinin yarısı, Maliye Bakanlığı bütçesine konulacak
ödenekten karşılanır. (31.12.2023 tarihine kadar)
Ar-GE Teşvikleri (5746 Sayılı Kanun)
a-Ar-Ge indirimi:
Ar-Ge harcamalarının %100’ü oranında uygulanır.
b-Gelir vergisi stopaj
teşviki: Ar-Ge personelinin bu çalışmaları kapsamında elde ettiği ücretin
doktoralı olanlarının %90’ı, diğerleri için %80’i gelir vergisinden istisnadır.
c-Sigorta prim teşviği:
Ar-Ge ve yenilik projeleri ile rekabet öncesi işbirliği projelerinde ve teknogirişim
sermaye desteklerinden yararlanan işletmelerde çalışan Ar-Ge ve destek
personeli ile 26/6/2001 tarihli ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri
Kanunu’nun geçici 2 nci maddesi uyarınca ücreti gelir vergisinden istisna olan
personelin; bu çalışmaları karşılığında elde ettikleri ücretleri üzerinden
hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısı, Maliye Bakanlığı bütçesine
konulacak ödenekten karşılanır. (31.12.2023 tarihine kadar)
d-Damga vergisi
istisnası: Ar-Ge faaliyeti kapsamında düzenlenen kağıtlardan damga vergisi
alınmayacaktır.
e-Teknogirişim
sermayesi desteği: Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri tarafından,
üniversitelerin herhangi bir lisans programından bir yıl içinde mezun
olabilecek durumdaki öğrenci, yüksek lisans veya doktora öğrencisi ya da
lisans, yüksek lisans veya doktora derecelerinden birini ön başvuru tarihinden
en çok beş yıl önce almış kişilerin, teknoloji ve yenilik odaklı iş
fikirlerini, katma değer ve nitelikli istihdam yaratma potansiyeli yüksek
teşebbüslere dönüştürebilmelerini teşvik etmek için bir defaya mahsus olmak
üzere teminat alınmaksızın 100.000 Türk Lirasına kadar teknogirişim sermayesi
desteği hibe olarak verilir. (5746 s. Kanun md. 3/5)
Yatırım Teşvikleri
A-GENEL
TEŞVİK SİSTEMİ
Destek unsurları KDV ve Gümrük Vergisi istisnasıdır.
B-BÖLGESEL
TEŞVİK UYGULAMALARI
C-ÖNCELİKLİ YATIRIMLAR
1., 2., 3. ve 4. Bölgede Yapılan büyük
ölçekli yatırımlar 5.Bölge teşviklerinden faydalanır.
D-BÜYÜK
ÖLÇEKLİ YATIRIMLAR
E-STRATEJİK
YATIRIMLAR
DİĞER
DESTEK VE TEŞVİKLER
1-
Ekonomi Bakanlığı’nın Verdiği Destekler
·
Özel Statülü Şirketler
·
Çevre Maliyetlerinin Desteklenmesi
o
Sertifika-test-analiz alımlarının %50’si, üst
limit 25.000 USD
·
Yurtdışında Gerçekleştirilen Fuar Katılımlarının
Desteklenmesi
o
Organizatöre ödenen katılım bedeli ve iki
temsilcinin ekonomi sınıfı gidiş geliş uçak bileti toplamının %50’si, üst limit
fuar türüne göre 10.000 USD ya da 15.000 USD
o
Bakanlıkça ilan edilen sektörel fuarlara
bireysel katılımda stant, nakliye, iki kişiye kadar ulaşım vb. harcamaların
%50’si, üst limit 15.000 USD)
·
Pazar Araştırması ve Pazara Giriş Desteği
o
Yurtdışı Pazar Araştırma Desteği: Gezilere
ilişkin giderlerin %70’i, üst limit gezi başına 7.500 USD, yılda maksimum 10
gezi
o
Rapor ve Danışmanlık Desteği: Pazara giriş
stratejileri, şirket satın alımı vb. danışmanlık hizmetlerinin %60’ı, üst limit
200.000 USD
o
Sektörel Ticaret Heyeti ve Alım Heyeti Prog.
Desteği: Kapsama giren ulaşım, konaklama ve tanıtım giderleri, üst limit günlük
300 USD
o
E-Ticaret Sitelerine Üyelik Desteği: Nihai
tüketiciye yönelik olmayan sitelere üyelik giderlerinin %70’i, üst limit 10.000
USD, en fazla 5 siteye üyelik, site başına en fazla 3 yıl boyunca
·
Yurtdışı Birim, Marka ve Tanıtım Faaliyetlerinin
Desteklenmesi
o
Yurtdışı Birim Kira Desteği: Üretici için mağaza
%60, üst limit 120.000 USD; ofis-depo-showroom %60, üst limit 100.000 USD.
Ticari mağaza %50, üst limit 100.000 USD; ofis-depo-showroom %50, üst limit
100.000 USD
o
Yurtdışı Tanıtım Faaliyetlerinin Desteklenmesi:
Türkiye’de üretilen ürünlerin yurtdışında tanıtım giderlerinin %60’ı üst limit
150.000 USD
o
Yurtdışı Marka Tescil Desteği: Tescile ilişkin
tüm zorunlu giderler, marka korunması için yapılan giderlerin %50’si, üst limit
50.000 USD
·
Türk Ürünlerinin Yurtdışında Markalaşması, Türk
Malı İmajının Yerleştirilmesi ve Turquality®’nin Desteklenmesi
o
İhracatçi Birlikleri, Üretici Dernekleri
Destekleri: Yurtdışında tanıtım giderlerinin birlikle için %80’i , üst limit
250.000 USD; üretici dernekleri için %50’si üst limit 100.000 USD
o
Marka Destek Programına Alınan Şirketler: Marka
tescil ve koruma giderlerinin %50’si, üst limit 50.000 USD; tanıtım
harcamalarının %50’si, üst limit 300.000 USD; mağazalar vb. kira giderlerinin
%50’si, yıllık maksimum 600.000 USD, dekorasyon giderlerinin %50’si, üst limit
300.000 USD; franchise verilmesi halinde kuruluş ve dekorasyon giderlerinin (en
fazla 10 mağazaya kadar) %50’si, üst limit mağaza başına 50.000 USD; kira
giderlerinin %50’si yıllık mağaza başına azami 50.000 USD; şirketin kurumsal
kimlik oluşturması kapsamında eğitim ve dış kaynak kullanımının %50’si, üst
limit 500.000 USD; istihdam edilen tasarımcı,aşçı vb. personelin (azami 3 kişi)
giderlerinin %50’si, üst limit 200.000 USD
o
Turquality Destek Programındaki Şirketler:
Patent, tescil giderleri; analiz, test, mevzuata uyum giderleri; yurtdışı
tanıtım giderleri, hedef pazarlarda açılan azami 50 adet mağaza/lokanta/kafe
kira giderleri ile birim başına azami 200.000 USD dekorasyon giderleri;
kurumsal kimlik oluşturmaya yönelik giderlerin %50’si
·
Tarımsal Ürünlerde İhracat İadesi Yardımı
o
Tebliğde yer alan tarım/hayvancılık ürünlerinin ihracında
oluşan iadelerin belirli hadlere göre belirlenen tutar
·
Uluslararası Rekabetçiliğin Geliştirilmesinin
Desteklenmesi / Ur-Ge
o
Eğitimcilerin Düzenleyeceği Eğitim Programları
Desteği: Belirli eğitim kurumlarından alınan eğitimlerin %70’i, üst limit yıllık
20.000 USD
o
Ur-GE Projelerinin Desteklenmesi: İhiyaç
Analizi&Eğitim ve Danışmanlık hizmetlerinin %75’i, üst limit 400.000 USD;
Yurtdışı pazarlama veya alım heyeti programlarının %75’i, üst limit program
başına 150.000 USD; Projelerin yürütülmesi için istihdam edilen iki kişinin
personel giderlerinin %75’i; bireysel danışmanlık hizmetlerinin %70’i, üst
limit 50.000 USD
·
Tasarım Desteği
o
Tasarımcı Şirket Destekleri: Yurtdışına yönelik
reklam giderlerinin yıllık %50’si, üst limit 300.000 USD; yurtdışına açılan
birimlerin dekorasyon giderlerinin %50’si, üst limit 100.000 USD, kira
giderlerinin %50’si, üst limit 200.000 USD; tasarımcıların brüt maaş
giderlerinin %50’si, üst limit yıllık 150.000 USD; kurumsal kimlik oluşturma
harcamalarının %50’si, üst limit 200.000 USD
o
Tasarım Ofisi Destekleri: Yurtdışı pazarlarda
tanınma ve markalaşma için; tanıtım harcamalarının %50’si, üst limit 150.000
USD; yurtdışında açılan birimlerin dekorasyon giderlerinin %50’si, üst limit
50.000 USD; kira giderlerinin %50’si, üst limit 100.000 USD; marka tescil ve
koruma masraflarının %50’si, üst limit 50.000 USD; tasarımcıların brüt maaş
giderlerinin %50’si, üst limit yıllık 100.000 USD
2-KOSGEB
Destekleri
Desteklere başvuru için ilk adım,
KOSGEB.gov.tr adresindeki E-KOBİ bölümüne girmek ve kaydolmak. Sonrasında da
KOBİ beyannamesi doldurmaktır. Daha sonra başvurunun mevzuata uygunluğu kontrol
edilir ve başvuru yapmaya hazır hale gelinir.
·
KOBİ Proje Destek Programı
o
Proje hazırlığı için 1.500 TL’lik danışmanlık
hizmeti desteği bulunmaktadır.
o
Geri ödemesiz destek limiti 150.000 TL’dir.
Destek oranı 1. Ve 2.Bölgede %50, diğer bölgelerde %60’tır.
o
İstihdam, ihracat, verimlilik projeleri daha
şanslı
·
Tematik Proje Destek Programı
o
Çağrı Esaslı Tematik Programlar: KOSGEB’in
sitesinde yayınlanır. Personel ve seyahat giderleri, makine ekipman yazılım
donanım alım ve kiralama giderleri, sarf malzemesi giderleri, hizmet alım
giderleri ve genel idari giderler (max: %10) destek kapsamındadır. Program geri
ödemesiz ise üst limit 150.000 TL. Geri ödemeli ise ilk 6 ay ödeme yok,
sonrasında 3 ayda bir 8 taksitte ödenir.
·
İşbirliği - Güçbirliği Destek Programı
o
Ortak tedarik, tasarım, pazarlama, labaratuar,
imalat konularında programlar destekleniyor. Destek üst limiti 750.000 TL.
Bunun 250.000 TL’Si geri ödemesiz.
·
Araştırma Geliştirme, İnovasyon ve Endüstriyel
Uygulama Destek Programı
o
Ar-Ge ve İnovasyon Programı
o
İşlik tahsisi ve kira desteği
o
Makine teçhizat, hammadde, yazılım ve hizmet
alımı gideri
o
Personel gideri desteği
o
Proje geliştirme desteği
o
Başlangıç sermayesi desteği
o
Endüstriyel Uygulama Programı
o
Kira desteği
o
Makine teçhizat, hammadde, yazılım ve hizmet
alımı gideri
o
Personel gideri desteği
·
Girişimcilik Destek Programı
o
Uygulamalı Girişimcilik Eğitimi
o
Yeni Girişimci Desteği
o
İş Geliştirme Merkezi Desteği
·
Genel Destek Programı
o
Yurtiçi Fuar Desteği
o
Yurtdışı İş Gezisi Desteği
o
Tanıtım Desteği
o
Eşleştirme Desteği
o
Nitelikli Eleman İstihdam Desteği
o
Danışmanlık Desteği
o
Eğitim Desteği
o
Enerji Verimliliği Desteği
o
Tasarım Desteği
o
Sınai Mülkiyet Hakları Desteği
o
Belgelendirme Desteği
o
Test, Analiz ve Kalibrasyon Desteği
o
Bağımsız Denetim Desteği
·
Gelişen İşletmeler Piyasası Kobi Destek Programı
3-Eximbank
Kredileri
·
Kısa Vadeli Krediler
o
Reeskont Kredisi
o
Sevk Sonrası Reeskont Kredisi
o
Sevk Öncesi İhracat Kredisi
o
İhracata Hazırlık Kredileri
o
KOBİ İhracata Hazırlık Kredileri
o
Dış Ticaret Şirketleri İhracat Kredileri
·
Orta ve Uzun Vadeli Krediler
o
İhracata Yönelik İşletme Sermayesi Kredisi
o
İhracata Yönelik Yatırım Kredisi
o
Gemi İnşa ve İhracatı Finansman Programı
o
Özellikli İhracat Kredisi
o
Marka Kredisi
o
Yurtdışı Mağazalar Yatırım Kredisi
·
Döviz Kazandırıcı Hizmetler Kapsamındaki
Krediler
o
Yurtdışı Müteahhitlik Hizmetlerine Yönelik
Teminat Mektubu Programı
o
Yurtdışı Müteahhitlik Hizmetleri Köprü Kredisi
o
Uluslararası Nakliyat Pazarlama Kredisi
o
Döviz Kazandırıcı Hizmetler Kredisi
o
Turizm Kredisi
4-Kalkınma
Ajansları Destekleri
I. Mali Destekler
·
Doğrudan Finansman Desteği
o
Proje Teklif Çağrısı
o
Doğrudan Faaliyet Destekleri
o
Güdümlü Proje Destekleri
·
Faiz Desteği ve Faizsiz Kredi Desteği
II. Teknik Destekler
·
Bazı program ve projeler için eğitim verme,
proje hazırlanmasına katkıda bulunma, geçici uzman personel görevlendirme,
danışmanlık sağlama, lobi faaliyetleri, uluslararası ilişkiler kurma vb. destekler.
